News

Một tàu chở LPG đã chấp nhận chi tới 4 triệu USD để giành suất quá cảnh ưu tiên qua Kênh đào Panama, trong bối cảnh tình trạng ùn tắc gia tăng do tác động từ xung đột tại Iran. Đây không phải mức phí tiêu chuẩn, mà phản ánh sự méo mó ngắn hạn của cung – cầu trên thị trường vận tải biển.

Theo Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama, mức giá này được hình thành qua cơ chế đấu giá suất quá cảnh (transit slot), vốn dành cho các chủ tàu cần xác nhận lịch trình gấp. Phần lớn tàu vẫn đi qua kênh theo lịch đặt trước và không chịu chi phí cao như vậy.

So với mức dưới 1 triệu USD hồi đầu tháng 3 – thời điểm căng thẳng Trung Đông bắt đầu leo thang – khoản phí 4 triệu USD cho thấy áp lực vận tải đã tăng mạnh trong thời gian ngắn. Mức phí đấu giá này chỉ là chi phí bổ sung, chưa bao gồm phí cơ bản qua kênh, vốn đã lên tới hàng trăm nghìn USD tùy loại tàu.

Nguyên nhân chính đến từ việc dòng chảy năng lượng toàn cầu bị gián đoạn, đặc biệt tại Eo biển Hormuz. Khi tuyến vận chuyển trọng yếu này gặp rủi ro, các quốc gia châu Á buộc phải chuyển hướng nhập khẩu năng lượng từ Mỹ, kéo theo nhu cầu vận chuyển LPG, dầu và hóa chất qua kênh Panama tăng vọt.

Một ví dụ tiêu biểu là tàu Gas Virgo (treo cờ Singapore), vận chuyển LPG từ Texas, đã đi qua kênh trong tuần, cho thấy xu hướng xuất khẩu năng lượng từ Mỹ sang châu Á đang gia tăng rõ rệt.

Áp lực tăng cao khiến thời gian chờ trung bình tại kênh đào hiện vào khoảng 3,5 ngày. Số lượng tàu xếp hàng đạt mức cao nhất kể từ giai đoạn hạn hán 2023–2024 – thời điểm từng làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động của tuyến vận tải này.

Dù vậy, cơ quan quản lý cho biết số liệu chờ đợi có thể bị “đội lên” do hệ thống tính cả các tàu đến sớm trước lịch. Tính đến giữa tháng 4, có 102 tàu đã đặt slot và 25 tàu đang chờ phân bổ.

Về tổng thể, hoạt động của kênh đào vẫn duy trì ổn định. Trong nửa đầu năm tài chính 2026, lưu lượng đạt 6.288 lượt tàu, tăng 3,7% so với cùng kỳ. Số chuyến trung bình dao động 34–37 tàu/ngày, với những thời điểm cao điểm vượt mốc 40 lượt.

Diễn biến này cho thấy Kênh đào Panama đang trở thành tuyến thay thế quan trọng trong bối cảnh thương mại toàn cầu chịu tác động từ yếu tố địa chính trị, đồng thời phản ánh mức độ nhạy cảm của chuỗi cung ứng trước các cú sốc năng lượng.